Wij adviesen je om goed verzekerd te zijn voor ziektekosten wanneer je naar Duitsland komt. Lees onze informatie over het Duitse systeem van gezondheidszorg, Duitse doktors, ziekenhuizen medische behandelingen. Let op: behandelingen kunnen afwijken van die in je eigen land, dus zorg ervoor dat je goed geinformeerd bent.

Het systeem van de Duitse gezondheidszorg

Wachtlijsten voor behandelingen zijn zeldzaam. In de meeste ziekenhuizen zijn de beste en modernste apparaten aanwezig en dekken de ziektekostenverzekeringen het grootste gedeelte van de medische behandelingen en medicijnen. Zelfs de laagste inkomens hebben toegang tot het volledige medische voorzieningssysteem.

Desalniettemin zijn de kosten van de medische voorzieningen ronduit hoog, ook rond de hoogste in de wereld. Er bestaan niets zoals een gratis behandeling, ook niet in staatsziekenhuizen. Alle kosten worden door de verzekering of door de persoonlijke rekening (er bestaan geen gratis behandelingen) betaald, ook in de noodgevallen.

Precies om deze reden is het zeer noodzakelijk dat je tijdens je verblijf in Duitsland in het bezit bent van een volledige ziektekostenverzekering. Mede omdat een serieuze complicatie wel eens tot een financiële ramp zou kunnen lijden. In de meeste gevallen moet je voor behandeling een bewijs laten zien van dat je verzekerd bent.

Doktoren & tandartsen

Afspraken maken, visites en verzekeringen

In Duitsland heb je veel verschillende doktoren, van de reguliere Hausärzte (huisarts) tot specialisten zoal cardiologen, dermatologen etc.

Je doet er goed aan om je in te schrijven bij een huisarts voor in het geval er iets met je gebeurt. Je kan voor de meeste kwalen bij de huisarts langs, of bellen om een visite van de arts bij jou thuis te plannen. De huisarts kan een doorverwijzing maken naar een specialist indien nodig. In de spoedgevallen kan je meteen door naar de specialist.

Je kan in uitzonderlijke gevallen ook zonder een Termin (afspraak) bij de huisarts lang, maar verwacht niet dat je direct aan de beurt bent, wachttijden kunnen hoog oplopen. Het is aan te raden om van te voren toch even te bellen dat je langskomt. Auf Termin kan je waarschijnlijk met een aantal dagen tot een of twee weken langskomen, zoals bij een tandarts of de specialist zelf. De gebruikelijke ontvangsturen zijn gedurende de ochtenden, maar kunnen per arts verschillen, weinigen zijn open gedurende de weekeinden en gedurende de vakanties kan je meestal bij een waarnemer terecht wanneer de arts er zelf niet is.

Namen en adressen van de huisartsen kunnen in het telefoonboek gevonden worden, die van specialisten in de gouden gids onder Ärtze. Je bent vrij in het kiezen of switchen van arts. De meeste artsen spreken ook engels, bij de ambassade van je land kan je en lijst verkrijgen met artsen die ook jouw eigen taal spreken.

Wanneer je en Duitse verzekering hebt, krijg je van de verzekeraar een plastic ID kaartje welke je mee moet nemen wanneer je een arts gaat bezoeken. In het kaartje zit een chip waar je persoonlijke gegevens op staan die worden ingelezen voor je eerste bezoek aan de arts.

In het geval dat je een ziekenfonds, of algemene verzekering hebt, dien je €10 te betalen voor elk eerste bezoek dat je aan de arts brengt elk kwartaal. In het geval van een particuliere verzekering moet je eerst de gehele rekening zelf betalen en krijg je dat bedrag van je verzekeraar terug.

Sommige doktoren accepteren alleen cliënten die een particuliere verzekering hebben, verzeker jezelf ervan dat je de juiste verzekering hebt bij het maken van een afspraak. De doktoren die beide groepen verzekerden accepteren duiden dit aan met de woorden Kassenarzt of Alle Kassen. Wanneer je geen particuliere verzekering hebt en besluit toch naar een arts te gaan die alleen particulier verzekerden behandeld, zal je de kosten zelf moeten betalen.

Er wordt in Duitsland veel informatie verstrekt over regelmatig naar de dokter en de tandarts gaan, vooral voor kinderen en mensen boven de 35 wordt een bezoek eens in het half jaar aangemoedigd.

Tandartsen

Enige tijd geleden hebben grote veranderingen in het verzekeringsstelsel de vergoedingen op tandheelkundige kosten flink terug doen lopen. Zelfs met een particuliere verzekering worden niet alle kosten meer vergoedt. Vraag naar deze vergoedingen bij je verzekeraar, het is niet overbodig om naar een uitgeprinte lijst van de vergoedingen die bij verschillende behandelingen worden gegeven te vragen.

De kosten van een behandeling kunnen enorm hoog oplopen, in uitzonderlijke gevallen zelfs ltot €4000! Veel buitenlanders plannen hun bezoek aan de tandarts wanneer zij naar hun thuisland gaan. Sommige Duitsers kiezen er zelf voor om naar tandarts in het buitenland te gaan.

Alternatieve geneeswijzen

Veel dokters beoefenen naast de westerse geneeswijzen ook alternatieve soorten, als acupunctuur, ozon therapie en homeopathie. Verzekeraars door het hele land hebben de effectiviteit van deze toepassingen geaccepteerd en vergoeden de kosten gemaakt bij een geregistreerde professionele beoefenaar. Informeer jezelf over welke verzekeraar de beste opties aanbiedt, deze verschillen vaak per regio.

Ziekenhuizen

Belangrijke informatie over ziekenhuizen en klinieken

In Duitsland bestaan (publieke) staatsziekenhuizen, liefdadigheid / non-profit ziekenhuizen, en privé-klinieken.

De meeste steden hebben een of meer ziekenhuizen met een polikliniek. In alle ziekenhuizen is de behandeling goed tot uitstekend en zijn alle moderne faciliteiten aanwezig. Er is altijd een eerste hulp ingang ( Notaufnahme) waar je in noodgevallen meteen geholpen wordt.

Alle ziekenhuizen, behalve privé-klinieken nemen patiënten aan die zowel particulier als via het ziekenfonds verzekerd zijn. De ziekenhuizen zijn zeker niet goedkoop, en de gemaakte kosten moeten of door jou zelf, of door de verzekeringsmaatschappij betaald worden. Zorg dus dat je altijd verzekerd bent, in geval van nood zal je toch behandeld moeten worden en zal misschien iemand anders voor de kosten op moeten draaien wanneer je het niet kan betalen.

Wanneer je naar het ziekenhuis gaat, neem dan het pasje, dat je van je verzekeraar gekregen hebt mee. Het is dus aan te raden om het altijd bij je te hebben. Degenen die niet particulier verzekerd zijn, moeten de eerste 14 dagen een klein bedrag betalen wanneer zijn in het ziekenhuis moeten verblijven.

De kamer die je toegeschreven krijgt zal anders zijn in het geval dat je particulier verzekerd bent, dan wanneer je in het ziekenfonds verzekerd bent. In het eerste geval, zal je waarschijnlijk een een- of tweepersoonskamer krijgen, in het laatste geval een twee- of driepersoonskamer. Neem, wanneer je weet dat je langer moet blijven, een pyjama en toiletspullen mee.

Apotheken

Hoe de juiste medicijnen te bemachtigen

De meeste medicijnen worden bij de Apotheke verkocht welke door een grote rode A wordt aangegeven. Vergis je niet wanneer je een Drogerie binnenstapt, waar je naast pijnstillers alleen cosmetica en toiletartikelen kan kopen.

In een Apotheke worden twee soorten medicijnen verkocht, de vrij verkrijgbare en medicijnen die alleen op Rezept (doktersrecept) verkregen kunnen worden. Waneer nodig, krijg je bij de huisarts een Rezept waarmee je in de Apotheke de medicijnen kan verkrijgen.

De wetten die medicijngebruik beschrijven zijn zeer strikt in Duitsland, veel medicijnen kunnen alleen op recept verkregen worden. De meer gewone medicijnen, zoals normale pijnstillers zijn gewoon verkrijgbaar.

Wanneer je door het ziekenfonds verzekerd bent, zal het grootste gedeelte van de kosten snel worden vergoed. Afhankelijk van de Zuzahlungspflicht (meebetaalplicht) die aan het medicijn verbonden zit, moet een bedrag door de gebruiker van het medicijn worden betaald. Alleen wanneer het maandelijks inkomen van de verzekerde onder een bepaald niveau ligt, kan er een uitzondering hierop worden gegeven.

Wanneer je particulier verzekerd bent in Duitsland, betaal je eerst zelf altijd de medicijnen en stuur je de rekening naar de verzekeraar.

Losstaand van welke soort verzekering je hebt, zal je de medicijnen waarvoor je geen recept nodig hebt, gewoon zelf moeten betalen. Houdt in gedachten dat de medicijnen in Duitsland in de hoogste prijsklasse van Europa liggen, dus neem een grote pot pijnstillers en neusspray van thuis mee.

De openingstijden van apotheken zijn vaak gelijk aan die van de andere winkels, op werkdagen van 09:00-18:30 en zaterdags van 09:00-13:00. Er is altijd een apotheek open, ook in de nacht, vaak hangen de adressen van de open apotheken op de deuren van alle (ook gesloten) apotheken. Noodgevallen

Alarmnummers, ziekenhuizen en apotheken

Wanneer er in nood hulp nodig is, kan je ook ´s nachts en in het weekend naar de Notaufnahme (eerste hulp) in elk ziekenhuis, of een Notartzt (spoedarts) bellen.

Spoedartsen staan in de lokale kranten onder de kop Ärztlicher Notdienst of Ärztlicher Bereitschaftsdienst. Je kan ook elke andere arts bellen, welke een automatisch antwoordapparaat aan heeft staan waarop af te luisteren valt welke arts als noodarts dienst doet.

Alarmnummer: 112

Voor de politie draai je 110, voor brandweer en ambulance 112. dit kan vanaf elke telefoon gedaan worden zonder dat het geld kost, ook zonder simkaart in een telefoon, en vanaf een straattelefoon zonder munt of pas. Wanneer je belt vanaf de weg, geef dan de nummers op de kilometerpaaltjes aan waar het ongeluk zich plaats heeft gevonden. Ook kunnen de nooddiensten worden gebeld vanaf de snelweg, met de speciale Notrufzelle (s.o.s. telefoons). De lokaties hiervan worden aangegven door pijlen die op de kilometerpaaltjes staan.

Apotheken

Wanneer je ´s nachts of buiten normale openingstijden om, medicijnen (op recept) nodig hebt, kan je de adressen van de geopende filialen in de krant vinden onder de kop Apotheken-Notdienst. Ook hangt er een lijst met apotheken die geopend zijn voor Notdienst op de deur van elke andere apotheek. Vaak moet je aanbellen bij de noodapotheken om binnen gelaten te worden, en betaal je vaak een extra bedrag voor de nachtservice.

Ziektekostenverzekeringen

Hoe je in te dekken tegen ziektekosten

Je zult in de meeste gevallen zelfs een verblijfsvergunning geweigerd worden wanneer je geen basisverzekering hebt, een ziektekostenverzekering is verplicht voor alle studenten en werknemers in Duitsland, je kan dus niet beginnen met werken of studeren wanneer dit niet geregeld is.

In 2007 woonden er ongeveer 200.000 mensen in Duitsland zonder ziektekostenverzekering. De in 2007 doorgevoerde wetswijzigingen verplichten nu iedereen die in Duitsland woont verzekerd te zijn voor ziektekosten. Woon je in Duitsland, dan is deze wet ook op jouw van toepassing.

De EU regulaties staan medische hulp toe aan elke inwoner van de EU in Duitsland. Sinds juni 2004 krijgen reizigers welke binnen de European Economic Area reizen een European Health Insurance Card, welke de procedures om het verkrijgen van medische hulp vergemakkelijkt. Deze kaart vervangt de E111, E111B, E110, E128 en E119 formulieren. Wanneer je voor langere tijd in Duitsland wilt verblijven, zul je een Duitse ziektekostenverzekering aan moeten nemen.

Wanneer je gaat werken, worden de kosten voor een ziektekostenverzekering door de werknemer en gever gelijk gedeeld. Ziektekostenverzekeringen zijn onderdeel van het sociale voorzieningenplan.  Voor studenten zijn vaak verzekeringsplannen met lagere maandelijks lasten beschikbaar.

Het ziekenfonds en particuliere verzekering

Er bestaan twee soorten ziektekostenverzekeringen:

(a) Ziekenfonds verzekering, welke door de Duitse overheid word aangeboden. Deze vorm is in vele gevallen verplicht voor buitenlanders en de meeste Duitsers.

(b) Partikuliere ziektekosten verzekering, welke vaak meer extensieve kostendekking biedt, maar niet voor iedereen voordelen biedt.

Het is voor de meeste mensen niet van toepassing om van het ziekenfonds te switchen naar een particuliere verzekeraar. In het kiezen tussen de twee bovengenoemde verzekeringen, volg dan de volgende stappen:

a) vraag of het mogelijk is om te mogen kiezen tussen de verschillende verzekeringsvormen, wanneer je alleen voor een ziekenfondsverzekering kan kiezen, hoef je niet verder te vragen. Om te zien of je mag kiezen, lees dan verder op de pagina.

b) wanneer je wel mag kiezen, weeg dan de verschillende prijzen en dekkingen tegen elkaar af voordat je een beslissing gaat maken.

Ook al lijkt dit een ingewikkeld proces, neem toch de tijd om de juiste beslissingen te maken. De volgende tekst helpt je daarbij.

Voor wie is het ziekenfonds verplicht?

Vanaf 2007 is de ziekenfondsverzekering voor de volgende groepen mensen verplicht:

• Alle werknemers met een inkomen hoger dan €400 per maand maar onder een bepaald jaarlijks limiet. In 2006 was dit limiet €47.250
• Studenten op hogescholen en universiteiten.
• Mensen die stage lopen;
• Gepensioneerden die het merendeel van de laatste helft van hun werkjaren ook in het ziekenfonds zaten zowel al hun familieleden.
• Werkelozen die een uitkering ontvangen. (informeer naar de uitzonderingen)

Je kunt binnen 3 maanden vrijwillig in het ziekenfondsplan komen indien je aan één van de volgende voorwaarden voldoet:

• Je zat in het ziekenfonds en je voldoet aan bepaalde verzekeringsperioden.
• Je bent werknemer en je inkomen van je voorgaande baan is hoger dan het gestelde jaarlijkse limiet, en je binnen 3 maanden na het aangaan van je nieuwe baan hebt aangemeld voor het ziekenfonds.
• Je zeer gehandicapt bent (er gelden ook andere voorwaarden).
• Je was via een familielid verzekerd voor een bepaalde minimale periode en deze verzekering is niet langer geldig.

Studenten van de landen die afspraken hebben gemaakt met Duitsland over ziektekostenverzekeringen, zijn ook in Duitsland door hun eigen polis gedekt. Voor meer informatie neem contact op met je huidige verzekeraar. Je zal bij aankomst in Duitsland aan moeten tonen dat je onder deze regeling valt.

Ook het Duitse ministerie van gezondheid en sociale zekerheid biedt informatie aan over dit onderwerp: www.bmgs.bund.de.

Wie komt er in aanmerking voor een particuliere verzekering?

In theorie komen alle mensen die niet in de bovenstaande categorieën vallen in aanmerking voor de particuliere verzekering. Wees ervan bewust dat, wanneer je eenmaal naar het particuliere systeem bent overgestapt, het erg moeilijk is om weer terug te switchen. Let er dus op of er wel goed aan gedaan word om überhaupt een particuliere verzekering af te sluiten.

Indien je geen ziekenfonds verzekering wilt, en niet terug kan bij je voorgaande verzekering, dan moeten de particuliere ziektekostenverzekeringen je een basisverzekering aanbieden tegen hetzelfde tarief van de ziekenfondsverzekering vanaf 2009.

Wat zijn de voor- en nadelen van de twee soorten verzekeringen?

Er is geen standaard antwoord op deze vraag, het hangt van de persoonlijke situatie waarin je verkeerd af. Om je toch een idee te geven, hebben we enkele voor- en nadelen op een rijtje gezet:

Kosten: de voornaamste verschillen zijn de hoogte van de kosten en de manier waarop zij worden bepaald.

• Voor een ziekenfondsverzekering worden de kosten gebaseerd op het bruto inkomen, veelal rekent de verzekeraar rond de 14% plus een extra. Wanneer je een hoog inkomen hebt, kan je misschien beter naar een particuliere verzekering overschakelen.
• Voor een particuliere verzekering worden de kosten gebaseerd op je risiconiveau. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat ouderen vaak meer betalen dan jongeren. Dit is gebaseerd op de kosten van een medische behandeling op verschillende leeftijden. Hoe ouder je bent, hoe onaantrekkelijker het dus wordt om een particuliere verzekering aan te nemen.

De betalingen die van je loon afgaan, worden altijd tussen werknemer en gever gedeeld, onafhankelijk van het type verzekering.

Betaling van medicijnen en behandelingen: Wanneer je een verzekering hebt via het ziekenfonds, betaal je eerst een gedeelte van het bedrag dat je verschuldigd bent, en de verzekeringsmaatschappij betaalt dan de rest.

In het geval van een particuliere verzekering, betaal je eerst zelf het volle bedrag, welke je verzekeraar daarna zal terugbetalen.

Particuliere verzekeringen

Deze soort verzekering biedt een betere dekking, vooral in het geval van het verblijven in een privé-kliniek, of het nemen van een alternatieve therapie zoals acupunctuur of homeopathische behandelingen. In sommige gevallen worden deze behandelingen niet vergoed door het ziekenfonds. In de afgelopen jaren hebben sommige ziekenfondsverzekeringen hun dekkingen uitgebreid voor alternatieve genezingsmethoden, maar dit is nog niet zo breed gedekt als bij de particuliere verzekeringen.
Bij de dokter zal je waarschijnlijk voorrang krijgen aangezien je meer opbrengt dan een door het ziekenfonds verzekerd persoon. In sommige praktijken worden alleen maar particulier verzekerde patiënten geholpen. Ook een voordeel is dat de behandeling je helemaal niets kost in de meeste gevallen, je moet ze wel eerst zelf in het geheel betalen.

Sommige verzekeraars verplichten je wel om een jaarlijks bedrag zelf te betalen, het zogenaamde Selbstbehalt, dit verlaagd de contributiekosten wel.

Ziekenfondsverzekeringen

Hoewel er veel klachten komen van de Duitse bevolking over het verval van de goede regelingen, zijn er nog steeds een aantal voordelen aan het hebben van een ziekenfondsverzekering. Zo is bijvoorbeeld de hele familie meeverzekerd zonder extra kosten. Je partner en de kinderen tot een zekere leeftijd, wanneer zij gezamenlijk niet meer verdienen dan €345 per maand en zelf geen eigen verzekering hebben (bedragen van 2005).

De overheid is het bedrag dat de ziekenfondsverzekerden zelf moeten betalen te vergroten, zoals kosten gemaakt bij de opticien en de orthodontist worden nu nog maar nauwelijks vergoedt.

Meer informatie over de ziekenfondsverzekering

Achter de ziekenfondsverzekering ligt een netwerk van non-profit organisaties welke met de Duitse staat samenwerken en zo de Gesetzliche Krankenkassen (gezamenlijke ziektekostenverzekeraars) vormen. De grootste verzekeraars hierin betrokken zijn TK, AOK, en BEK. Sinds 1996 is elke inwoner van Duitsland vrij om te kiezen bij welke verzekeraar hij wil horen, maar overal zijn zij qua dekking allemaal hetzelfde. Echt verschil ligt in de contributies die men betaald.

Elke verzekeraar geeft je bij afsluiting van een polis een plastic verzekeringskaart die je mee moet nemen bij een bezoek aan de dokter, tandarts, oogarts of specialist.

Wees ervan bewust dat de regelgeving betreffende de verzekeringsvoorwaarden regelmatig veranderd. De vergoedde kosten in 2007 waren:

• Medische behandelingen en tandheelkundige kosten, waarbij je vrij gelaten wordt in het kiezen van een (tand)arts;
• Een ziekenhuisbehandeling;
• Medicijnen, verbanden en medische hulpmiddelen, zoal gehoorapparaten en rolstoelen;
• Krankengeld (uitkering) normaal gesproken betaalt je werkgever je 6 weken door in het geval dat je niet kan werken, daarna betaald de verzekeraar 70% van je normale salaris door voor een maximum van 78 weken;
• Preventieve maatregelen tegen bepaalde ziektes;
• Preventieve tandheelkundige maatregelen en individuele of in groepsverband werkende profylactische maatregelen;
• Preventieve inentingen, inentingen voor niet-werk gerelateerde reizen uitgesloten;
• Tandheelkundige behandelingen, normaalgesproken tot de leftijd van 18 jaar;
• Medisch benodigde vullingen en kronen;

Wanneer je kinderen hebt, zijn er extra regelingen van toepassing, voor deze informatie kan je terecht op de website van het ministerie van gezondheid en sociale voorzieningen: www.bmgs.bund.de.

Sinds maart 2004 is in de volgende gevallen een eigen risico aan de kosten verbonden:

• Kunstgebitten, tot 50% van de kosten;
• Een gedeelde kostenpost voor ziekenhuisverblijf en het verblijf ineen rehabilitatiecentrum (€10 per dag voor maximaal 28 dagen); 10% van de kosten van voorgeschreven geneesmiddelen met een minimum van €5 en een maximum van €10.

Wanneer je inkomen onder een bepaald niveau ligt, kan je van deze verplichtingen worden ontheven.

Verzorgingskosten

De 5de pilaar van het sociale verzekeringsstelstel

De in 1995 toegevoegde 5de pilaar van het Duitse sociale verzekeringsstelsel, behoedt de drager van deze verzekering van de kosten voor behoefte aan constante verzorging door ziekte, een chronische aandoening of ouderdom.

Deze verzekering kan bij dezelfde verzekeraar worden afgesloten als bij je normale verzekeraar. Wanneer je bij het ziekenfonds verzekerd bent, heb je automatisch recht op dekking van de kosten van zorg op lange termijn. In de meeste gevallen moet bij een particuliere verzekering deze polis apart worden afgesloten.

De bijdrage voor deze verzekering wordt wederom door de werkgever en nemer gelijk gedeeld. En zijn gebruikelijk 1,7% van het bruto maandsalaris.

Je komt in aanmerking voor constante zorg wanneer de dagelijkse activiteiten niet meer zelf ondernomen kunnen worden over een lange periode, minimaal 6 maanden. De posten persoonlijke hygiëne, eten, mobiliteit en huishouden worden in overweging genomen bij het bepalen van de soort hulp die je toegewezen krijgt.

De hulp kan of bestaan uit iemand die helpt bij de dagelijkse activiteiten, of uit het observeren en bijstaan op de benodigde momenten. Je kan kiezen voor betaalde hulp of voor niet betaalde, welke door een professionele organisatie wordt gegeven.